Is jouw prijs harder gestegen dan de prijzen in het algemeen?

Je mobiele abonnement kostte vorig jaar net geen 40 euro per maand. Nu staat er meer op de afschrijving. De brief van je verzekeraar spreekt van een «aangepaste premie», en je weet niet meer wat het de vorige keer was. Geen van beide voelt als een ramp, maar vaste lasten zijn vaak de grootste post waar je nooit naar kijkt. Is de verhoging redelijk, of betaal je meer dan nodig?

Een percentage alleen zegt niets

«De prijs is 15% gestegen» klinkt veel, maar bijna alles is duurder geworden. Wat telt is of jouw prijs harder is gestegen dan de prijzen gemiddeld, gemeten over dezelfde maanden. Stegen de prijzen 3% en jouw prijs 3%, dan is er in de praktijk niets duurder geworden. Steeg jouw prijs 15%, dan worden 12 procentpunten niet verklaard door de prijsontwikkeling.

Voorbeeld: het internetabonnement kostte een jaar geleden € 40 per maand en kost nu € 46, dus 15% meer. Was de prijsontwikkeling in dezelfde periode 3%, dan kostte hetzelfde abonnement nu ongeveer € 41,20. Dan betaal je € 4,80 per maand te veel, € 58 per jaar, dat de prijsontwikkeling niet verklaart.

Zo check je het zelf, in tien minuten

Zoek de prijs van ongeveer een jaar geleden: een oude factuur, een mail van de aanbieder of je bankafschrift.
Reken de verandering uit: nieuwe prijs gedeeld door oude prijs, min 1. In het voorbeeld: € 46 gedeeld door € 40 is 15% meer.
Zoek de inflatie voor dezelfde maanden op bij het CBS, de consumentenprijsindex (CPI), verandering ten opzichte van een jaar eerder.
Vergelijk: ligt jouw prijs meerdere procentpunten boven de prijsontwikkeling, dan is het de moeite om beter te kijken.

Waarom vaste prijzen stijgen

Indexatieclausule: het contract bepaalt dat de prijs elk jaar de prijsontwikkeling of een vast percentage volgt.
Introductieprijs die afloopt: aanbiedingsprijs voor zes of twaalf maanden, daarna de gewone prijs.
Pakketwijzigingen: de aanbieder voegt iets toe waar je niet om vroeg, of schrapt een korting.
Verzekering: de premie wordt bij verlenging opnieuw vastgesteld en volgt alles van duurdere reparaties tot je leeftijd en schadeverleden.

Wat je kunt doen

Lees de voorwaarden: staat er een indexatieclausule of een vaste jaarlijkse verhoging, dan is de verhoging afgesproken. Staat er niets, dan is het een eenzijdige wijziging.
Bel en vraag wat ze je kunnen bieden om klant te blijven. Noem de prijs van een jaar geleden en wat de prijsontwikkeling verklaart.
Vergelijk bij dezelfde dekking of dezelfde snelheid, niet alleen op laagste prijs.
Zet een herinnering voor de volgende verlenging of het einde van de looptijd.

Nederland: dit geldt voor jou

De prijsontwikkeling vind je in de consumentenprijsindex (CPI) van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS), die elke maand de verandering over twaalf maanden laat zien.

Zoals overal in de EU moet een telecomaanbieder die de voorwaarden van je mobiele of internetcontract wijzigt, minstens een maand van tevoren melden en erbij zeggen dat je kosteloos kunt opzeggen als je niet akkoord gaat. Uitgezonderd zijn wijzigingen die uitsluitend in jouw voordeel zijn, puur administratief of bij wet voorgeschreven. Volgt de verhoging uit een afgesproken indexatieclausule, dan geeft die je niet zonder meer hetzelfde recht. Toezicht houdt de Autoriteit Consument & Markt (ACM).

Bij verzekeringen hoor je de nieuwe premie meestal in de verlengingsbrief. Vergelijk bij dezelfde dekking en hetzelfde eigen risico, niet alleen op prijs.

Wat zo'n check niet zegt

Een prijs die de prijsontwikkeling volgt, is niet hetzelfde als een goede prijs. Je kunt de hele tijd te veel hebben betaald. De prijsontwikkeling is bovendien een gemiddelde: stroom en brandstof schommelen veel meer dan internet, dus variabele kosten zijn zo niet te vergelijken. De check laat alleen zien of de prijs is weggelopen van de rest. Of er iets goedkopers bestaat, moet je elders uitzoeken.

Zo doet Ziva het voor je

Ziva vindt je vaste betalingen in de bankgegevens, vergelijkt elk met de prijs van ongeveer een jaar geleden en met de prijsontwikkeling over dezelfde maanden, en toont de betalingen die harder zijn gestegen dan de prijzen in het algemeen. Het is een berekening, geen AI die gokt, en Ziva zegt niet of een prijs goed of duur is vergeleken met de markt, alleen of hij is weggelopen van de rest. De functie heet Savings Radar en staat onder Hulpmiddelen. De kaart op het overzicht verschijnt alleen als er echt iets harder is gestegen dan de prijzen.

Kort samengevat

Vergelijk de prijsverandering met de prijsontwikkeling over dezelfde maanden, niet met nul.
Prijs +15% bij 3% prijsontwikkeling is een telefoontje waard. Prijs +3% bij 3% niet.
Lees de voorwaarden: een afgesproken indexatieclausule is iets anders dan een eenzijdige verhoging.
Vergelijk alternatieven met dezelfde dekking of snelheid, niet alleen de laagste prijs.
Variabele kosten zoals stroom en brandstof zijn zo niet te checken.

De prijs is redelijk als hij de rest heeft gevolgd, en een telefoontje waard als dat niet zo is.

Zie hoe Ziva prijswijzigingen toont — probeer de demo

Bronnen

Veelgestelde vragen

Wat is prijsontwikkeling en waar vind ik het getal?

De prijsontwikkeling (inflatie) laat zien hoeveel de prijzen van een gemiddeld winkelmandje zijn gestegen. Het CBS publiceert de CPI elke maand, met de verandering ten opzichte van dezelfde maand een jaar eerder. Gebruik het getal voor de maanden waarin jouw prijs veranderde, niet alleen de laatste maand.

Mag de aanbieder de prijs verhogen wanneer hij wil?

Alleen voor zover het contract of de wet dat toestaat. Een indexatieclausule of afgesproken jaarlijkse verhoging is een afgesproken wijziging. Een verhoging zonder zo'n grondslag moet worden aangekondigd, en bij mobiel en internet kun je meestal kosteloos opzeggen. Lees de voorwaarden of vraag de aanbieder waarop de verhoging berust.

Is het goed dat de prijs net zo hard stijgt als de prijsontwikkeling?

Het betekent dat de prijs gelijke tred heeft gehouden, niet dat hij laag is. Betaalde je al meer dan nodig, dan doe je dat nog steeds. Vergelijk met alternatieven met dezelfde dekking voordat je beslist.

Waarom kan ik mijn energiecontract niet zo checken?

De energieprijs volgt de markt van maand tot maand en schommelt veel meer dan de prijsontwikkeling. Ziva markeert zulke kosten als «bedrag wisselt» en vergelijkt ze niet.

Hoe vergelijk ik mijn verzekering?

Haal dekking, eigen risico en verzekerd bedrag uit de verlengingsbrief en vergelijk met aanbiedingen die hetzelfde bevatten. Een lagere prijs met een hoger eigen risico of smallere dekking is niet hetzelfde product.